Ewakuacja i ratownictwo podczas pracy na wysokości

Ewakuacja i ratownictwo to podstawowe obowiązki pracodawcy podczas organizacji i prowadzenia pracy na wysokości. Obowiązek ten wynika nie tylko z troski o bezpieczeństwo pracowników, ale również z przepisów prawa. Artykuł 209 Kodeksu pracy w § 1 jasno określa, że pracodawca musi zapewnić środki do udzielania pierwszej pomocy oraz ewakuacji osób z miejsca pracy. Dodatkowo § 2 zobowiązuje pracodawcę do dostosowania procedur ratowniczych do charakteru oraz zakresu prowadzonej działalności.

Ewakuacja i ratownictwo podczas pracy na wysokości

Czy ewakuacja pracownika z wysokości zawsze jest trudna? Niekoniecznie! Gdy mamy do dyspozycji podnośnik o odpowiednim zasięgu, sytuacja może być łatwa do opanowania. Taki sprzęt pozwala szybko dotrzeć do miejsca wypadku i przeprowadzić sprawną ewakuację.

Problem pojawia się, gdy podnośnik lub dźwig nie ma dostępu do miejsca zdarzenia. Często wynika to z braku utwardzonego podłoża do rozstawienia sprzętu. Dodatkowo sytuacja staje się trudna, gdy trzeba działać natychmiast – np. podczas pożaru.

W takich momentach liczy się plan awaryjny, czyli tak zwany plan B. Musimy opracować skuteczną procedurę ewakuacji z wysokości i zapewnić odpowiedni sprzęt. Równie ważne jest przeszkolenie pracowników z zasad używania sprzętu ratowniczego. Tylko wtedy mamy szansę działać szybko i skutecznie w sytuacjach zagrożenia.

Zagrożenia wynikające z braku procedury ewakuacyjnej

Realizowanie pomocy przez służby ratownicze

Musimy mieć świadomość, że w sytuacjach potencjalnie niebezpiecznych nie możemy w pełni polegać wyłącznie na służbach ratunkowych. Oczywiście, w przypadku poważnych wypadków oraz w bardzo złożonych sytuacjach, pomoc wyspecjalizowanych jednostek ratownictwa wysokościowego Państwowej Straży Pożarnej może okazać się niezbędna. Jednak warto pamiętać, że czas dojazdu tych służb bywa zbyt długi – w Polsce działa zaledwie 27 Specjalistycznych Grup Ratownictwa Wysokościowego (SGRW, stan na 1 maja 2025 r.).

Co więcej, należy mieć na uwadze, że lekarz przybyły na miejsce zdarzenia nie ma obowiązku, ani uprawnień do wchodzenia np. po drabinie żurawia wieżowego. Lekarz może rozpocząć udzielanie pomocy dopiero na ziemi – dlatego nie zwlekajmy i działajmy natychmiast!

Szok wiszenia

Drugim, równie istotnym powodem, dla którego należy bezwzględnie wdrożyć procedurę ewakuacyjno-ratowniczą z wysokości, jest zjawisko nietolerancji wiszenia – określane również jako szok wiszenia (ang. suspension trauma). To poważne zaburzenie krążenia występuje podczas długotrwałego pozostawania w pozycji wiszącej w szelkach bezpieczeństwa. Objawy tego zjawiska mogą pojawić się już po kilku minutach i stanowić realne zagrożenie życia.

Z uwagi na wagę problemu, zachęcamy do zapoznania się ze szczegółowym artykułem na naszym blogu: Szok wiszenia (Suspension trauma).